Kardiyolojik Tanı ve Tedavi Alanları

Kalp ve damar hastalıkları, yetişkin nüfusta en sık görülen ve en çok yaşam kaybına yol açan hastalık grubudur. Ancak modern tıpta erken tanı, risk faktörlerinin doğru yönetimi ve kişiye özel tedavi yaklaşımları sayesinde bu hastalıkların büyük bir kısmı kontrol edilebilir, ilerlemesi yavaşlatılabilir ve ciddi olaylar ortaya çıkmadan engellenebilir.

Bu bölümde kalp-damar sistemini etkileyen temel hastalık alanlarının genel çerçevesi, tanı dayanakları ve tedavi prensipleri yer alır. Amaç; hem hastanın durumunu doğru anlamasını sağlamak hem de tedavi sürecine bilinçli bir şekilde katılımı kolaylaştırmaktır.

Kalp krizi (miyokard infarktüsü)

Kalbi besleyen koroner damarların ani şekilde tıkanması sonucunda kalp kası oksijensiz kalır ve dakikalar içinde hasar oluşmaya başlar.
Kalp krizi genellikle göğüs sıkışması, sol kola yayılabilen ağrı, terleme, çarpıntı, mide bulantısı veya beklenmeyen bir halsizlik hissiyle ortaya çıkar.
Erken dönemde yapılan anjiyografi ve damar açma işlemleri (balon veya stent) kalp kasının kaybını belirgin şekilde azaltır; bu nedenle her dakikanın önemi vardır.
Bazı hastalarda belirti çok hafif olabilir; bu durumun fark edilmesi ve doğru zamanda tıbbi yardım alınması kritik rol taşır.

Gizli kalp hastalığı ve ani kalp ölümü riskleri

Bazı bireylerde damar tıkanıklıkları hiçbir belirti vermeden ilerleyebilir. Bu sessiz süreçte EKG, efor testi gibi temel testler çoğu zaman normal çıkar; hastalık ancak ani bir kriz veya ölümle kendini gösterebilir.
Bu nedenle, ailede erken yaşta kalp krizleri bulunan, sigara içen, tansiyon veya kolesterol yüksekliği olan kişilerde ileri görüntüleme testleri ve risk analizleri kritik öneme sahiptir.
Kalp krizine zemin hazırlayan hafif veya orta dereceli darlıkların bile ani ölüme yol açabileceği bilindiğinden, gizli kalp hastalığı taraması koruyucu kardiyolojinin önemli bir parçasıdır.

Koroner arter hastalıkları

Kalbi besleyen koroner damarların daralması, kalp kasına ulaşan kan akımının azalmasına yol açar.
Bu durum çoğu zaman eforla ortaya çıkan göğüs ağrısı, nefes darlığı, baskı hissi veya çabuk yorulma ile kendini gösterir.
Koroner arter hastalığı ilerleyici bir süreçtir; tanı konulduğunda tedavi kişiye göre belirlenir:

• Yaşam tarzı düzenlemeleri
• Kolesterol ve kan basıncı kontrolünü hedefleyen ilaç tedavileri
• Balon, stent veya bypass gibi girişimsel seçenekler
  Doğru takip ve tedavi ile hastalığın ilerlemesi durdurulabilir, yeniden damar tıkanması riski azaltılabilir.

Damar sertliği (ateroskleroz)

Ateroskleroz, damar duvarı içinde kolesterol ve iltihabi hücrelerin birikmesiyle gelişen kronik bir hastalıktır.
Bu süreç yıllar içinde sessiz ilerler ve yalnızca kalp damarlarını değil; beyin, bacak, böbrek gibi diğer organlara giden damarları da etkileyebilir.
Erken dönemde tespit edilmesi felç, kalp krizi ve ani ölüm gibi ciddi sonuçların önüne geçer.
Günümüzde kalsiyum skorlama ve tomografik anjiyografi gibi yöntemlerle damar sertliği, belirtiler ortaya çıkmadan dahi saptanabilir.

Kalp yetmezliği

Kalbin dokulara yeterli miktarda kan gönderemediği bir durumdur.
Hastalığın başlangıç döneminde yalnızca hafif yorgunluk veya efor sırasında nefes darlığı görülürken, ilerleyen dönemlerde istirahatte bile nefes darlığı, bacaklarda şişlik ve çarpıntı gibi belirtiler ortaya çıkar.
Tedavinin temel amacı;

• Kalbin yükünü azaltmak,
• Sıvı dengesini düzenlemek,
• Altta yatan damar tıkanıklığı veya kapak sorunlarını düzeltmek,
• Kalp kasını güçlendirmektir.
  Uygun ilaca ek olarak girişimsel veya cihaz destekli tedavilerle hastaların yaşam kalitesi belirgin olarak iyileşebilir.

Kalp kapak hastalıkları ve doğuştan kalp delikleri

Kalp kapaklarında darlık ya da kaçak olması, kalbin çalışma düzenini bozar ve zamanla kalp büyümesine, ritim bozukluklarına veya kalp yetmezliğine yol açabilir.
Bazı doğuştan kalp delikleri (ASD, VSD gibi) uzun yıllar hiçbir belirti vermeden ilerleyip erişkin yaşta ciddi sorunlara neden olabilir.
Ekokardiyografi, bu hastalıkların tanısında temel yöntemdir; gerekli durumlarda kateter işlemleriyle basınç ölçümleri yapılır.
Tedavi; izlem, ilaç, kapak tamiri veya kapak/delik kapatma işlemlerini içerebilir.